جدول سایز بست لوله؛ تبدیل اینچ به میلی‌متر و انتخاب درست

بیشتر سفارش‌های اشتباه بست از یک سوءتفاهم ساده می‌آید: «لوله دو اینچ» یعنی اندازه اسمی، نه اندازه واقعی. بست روی قطر خارجی لوله بسته می‌شود و این عدد با تبدیل ریاضی اینچ به میلی‌متر به دست نمی‌آید. یک لوله فولادی دو اینچ، قطر خارجی ۶۰٫۳ میلی‌متر دارد در حالی که دو اینچ برابر ۵۰٫۸ میلی‌متر است.

این جدول را می‌توانید هنگام سفارش مرجع قرار دهید.

جدول اندازه اسمی به قطر خارجی (لوله فولادی)

اندازه اسمی (اینچ)	معادل DN	قطر خارجی لوله فولادی (میلی‌متر)
۱/۲	DN15	۲۱٫۳
۳/۴	DN20	۲۶٫۷
۱	DN25	۳۳٫۴
۱ و ۱/۴	DN32	۴۲٫۲
۱ و ۱/۲	DN40	۴۸٫۳
۲	DN50	۶۰٫۳
۲ و ۱/۲	DN65	۷۳٫۰ (در استاندارد اروپایی ۷۶٫۱)
۳	DN80	۸۸٫۹
۴	DN100	۱۱۴٫۳
۵	DN125	۱۴۱٫۳
۶	DN150	۱۶۸٫۳

این اعداد برای لوله فولادی مطابق استاندارد ابعادی رایج است. نکته مهم اینکه تغییر ضخامت جداره لوله، قطر خارجی را عوض نمی‌کند؛ فقط قطر داخلی تغییر می‌کند. یعنی برای انتخاب بست، رده ضخامت لوله اهمیتی ندارد.

لوله‌هایی که این جدول برایشان صدق نمی‌کند

جدول بالا مخصوص لوله فولادی است. برای این موارد حتماً قطر خارجی را مستقیماً اندازه بگیرید:

• لوله پلی‌اتیلن. با قطر خارجی واقعی نام‌گذاری می‌شود (مثلاً «۶۳ میلی‌متر») و اندازه اسمی اینچی ندارد.
• لوله پوش‌فیت و پی‌وی‌سی. سیستم ابعادی جداگانه‌ای دارند.
• لوله مسی. ابعاد متفاوتی دارد و معمولاً با قطر خارجی مشخص می‌شود.
• لوله عایق‌شده. اگر عایق زیر بست قرار می‌گیرد، قطر روی عایق مبناست نه قطر لوله.

رزوه دنباله بست

جدا از سایز دهانه، بست یک رزوه دنباله دارد که به سازه یا میلگرد آویز وصل می‌شود. دو اندازه رایج است:

• M8 — برای لوله‌های کم‌قطر و بارهای سبک‌تر.
• M10 — ظرفیت بالاتر، برای قطرهای بزرگ‌تر یا دنباله‌های بلند.

توصیه عملی: در یک پروژه روی یک رزوه استانداردسازی کنید. مخلوط شدن M8 و M10 در انبار کارگاه، منبع همیشگی توقف کار است. رزوه انتخابی باید با پیچ، مهره و انکر بولت پروژه هم‌خوان باشد.

چطور از جدول به سفارش برسیم؟

• ۱. قطر خارجی لوله را با کولیس اندازه بگیرید یا از جدول بالا بخوانید.
• ۲. اگر لوله عایق دارد و بست روی عایق می‌نشیند، ضخامت عایق را در دو طرف اضافه کنید.
• ۳. نوع بست را بر اساس کاربرد انتخاب کنید: لاستیکی، گالوانیزه یا پلاستیکی.
• ۴. رزوه دنباله را مطابق استاندارد پروژه مشخص کنید.
• ۵. تعداد را از روی طول مسیر و فاصله مجاز بین بست‌ها حساب کنید و مقداری اضافه برای پرت در نظر بگیرید.

برای جزئیات بیشتر درباره معیارهای انتخاب، راهنمای کامل انتخاب بست لوله و برای مقایسه جنس‌ها تفاوت بست لاستیکی، گالوانیزه و پلاستیکی را ببینید.

پرسش‌های پرتکرار

قطر خارجی لوله ۲ اینچ چقدر است؟

لوله فولادی ۲ اینچ قطر خارجی ۶۰٫۳ میلی‌متر دارد. توجه کنید که این عدد با تبدیل ریاضی ۲ اینچ به میلی‌متر (۵۰٫۸) برابر نیست؛ اندازه اسمی لوله یک نام‌گذاری قراردادی است نه اندازه واقعی.

آیا ضخامت لوله روی سایز بست اثر دارد؟

خیر. در لوله فولادی، تغییر رده ضخامت فقط قطر داخلی را تغییر می‌دهد و قطر خارجی ثابت می‌ماند. چون بست روی قطر خارجی بسته می‌شود، سایز بست تغییر نمی‌کند.

برای لوله عایق‌دار چه سایزی سفارش دهم؟

اگر بست روی عایق نصب می‌شود، باید قطر روی عایق را مبنا بگیرید؛ یعنی قطر خارجی لوله به‌علاوه دو برابر ضخامت عایق. اگر بست مستقیماً روی لوله می‌نشیند و عایق از کنار بست عبور می‌کند، قطر خود لوله مبناست.

تفاوت DN و اینچ چیست؟

DN اندازه اسمی بر حسب میلی‌متر در سیستم متریک و اینچ همان اندازه اسمی در سیستم اینچی است. هر دو نام‌گذاری قراردادی‌اند و به یک لوله اشاره می‌کنند؛ مثلاً DN50 همان ۲ اینچ است. هیچ‌کدام قطر واقعی لوله نیستند.